Doordat Westerse overheden op grote schaal moeten bezuinigen denken de zwartkijkers onder ons dat daarmee een groot deel van de vraag wegvalt. Dat onderbouwen zij door te wijzen op zaken als een afnemend consumentenvertrouwen, lagere orders voor duurzame goederen en een afzwakkende economische groei in China. Dat nog geen paar maanden geleden Leiden in last was door de torenhoge groei daar en de vrees voor een daardoor oplopende inflatie lijkt inmiddels bijna iedereen vergeten.

 

Niet veel beter vergaat het de aandelenkoersen van ondernemingen die hun halfjaarcijfers presenteren, uitzonderingen daargelaten natuurlijk. De resultaten zijn veelal beter dan verwacht, maar de voorzichtige toon die bestuursvoorzitters aanslaan voor de toekomst baart menigeen zorgen. Volgens mij moet het juist gewaardeerd worden dat er geen gouden bergen beloofd worden. Bovendien wordt er voorbij gegaan aan het feit dat een aantal ondernemingen zich juist positief uitlaat over de komende kwartalen.

 

Vergeten is ook het feit dat de grootste bulkcarrier ter wereld, de Berge Stahl, afgelopen januari voor het eerst sinds november 2008 weer in de haven van Rotterdam kwam. Thyssenkrupp heeft het schip voor het gehele jaar gecharterd om tussen Rotterdam en Noord-Brazilië te varen.

 

Baltic Dry Index

De negatievelingen onder ons voelen zich gesterkt in hun mening door de sterke daling die de Baltic Dry Index de afgelopen maanden heeft doorgemaakt. De index daalde 36 dagen onafgebroken met in totaal ongeveer 60 procent, de langste periode van onafgebroken dalingen in 15 jaar. Vanaf het laagste punt half juli is er sprake van enig herstel, maar voorlopig lijkt dit alleen te zijn ingegeven doordat de scheepseigenaren tegen de huidige tarieven hun beladingcapaciteit niet meer ter beschikking willen stellen.

 

De index wordt door velen gezien als een goede, objectieve maatstaf voor de stand van de wereldeconomie en is de belangrijkste graadmeter voor tarieven van de bulkscheepvaart. De index wordt dagelijks gepubliceerd door de Londense Baltic Exchange. De koers wordt samengesteld op basis van de tarieven die betaald worden voor het vervoer van grondstoffen op de 25 drukst bevaren scheepvaartroutes. Uit historische grafieken blijft dat de beurzen veelal mee bewegen met deze index. Dalende tarieven zouden duiden op een inzakkende vraag naar ijzererts en dus op niet alleen nog geen herstel in bijvoorbeeld de bouw- en huizenmarkt, maar ook op een afname van de economische activiteit in vooral China.

 

Volgens mij kan op dit moment de Baltic Dry Index niet klakkeloos als indicator voor een inzakkende groei worden gebruikt. Voor het gemak wordt er namelijk voorbij gegaan aan het feit dat er door seizoensinvloeden de laatste 24 jaar in de maanden juni en juli meestal sprake is van een daling van deze index. Daarnaast was het herstel vanaf het laagste punt in december 2008 vooral ingegeven door Chinese voorraadopbouw, een gebrek aan containers en een vertraging in de aflevering van schepen en niet door een sterke onderliggende vraag.

 

Het bouwen van een nieuw vrachtschip kost gemiddeld drie jaar. De piek in de grondstoffenprijzen was ongeveer twee tot drie jaar geleden en dus is het eenvoudig te bedenken dat de toen in aanbouw genomen schepen nu op de markt komen. Dit jaar alleen al is de wereldwijde vloot van de verschillende maten schepen met een kwart toegenomen en het einde van de stroom nieuwe schepen is nog niet in zicht. Daardoor blijft de verhouding tussen vraag en aanbod hier voorlopig sowieso scheef.

Geen paniek

Het is niet zo dat ik de signalen van een mogelijke afvlakking van de wereldwijde economische groei negeer. Maar in plaats van in paniek te raken van de scherpe daling van de Baltic Dry Index kijk ik liever naar bijvoorbeeld de ontwikkelingen in het goederenvervoer per spoor. Treinen vervoeren veelal dezelfde grondstoffen als schepen en de capaciteit kan ook hier niet snel worden uitgebreid. Ook hier is een afnemende vraag waarneembaar, maar de uitslagen zijn veel minder heftig. Geen reden voor paniek dus, al lijkt dat wat veel beleggers betreft, tegen dovemansoren gezegd.