Nu we richting de start van een nieuw jaar gaan zult u de komende weken vaker de term ‘januari-effect’ tegen komen. Deze beurswijsheid stelt dat januari in vergelijking met de overige maanden in het jaar een hoger rendement laat zien. Daarnaast is er een tweede aan de maand januari gelieerd adagium, ‘as January goes, so goes the year’, dat stelt dat de eerste vijf handelsdagen van de maand januari een voorspellende waarde hebben voor het jaarrendement.

Verklaring januari-effect

Januari is voor veel beurzen de ideale maand om te gaan stijgen. Dit heeft direct te maken met het eindejaarseffect, waardoor sommige koersen zover omlaag zijn doorgeschoten, dat deze bij de lage koers weer koopwaardig worden. Aan het einde van het jaar worden verliesgevende beleggingen verkocht om de winsten op de overige transacties, die gedurende het jaar hebben plaatsgevonden, te compenseren. De belasting die verschuldigd is over kapitaalstijgingen, kan op hierdoor worden voorkomen. Dit zorgt in de maand december voor verkoopdruk op slecht presterende aandelen, waarna in januari deze verkoopdruk verdwijnt, zodat de koersen weer herstellen.

Afgezien van het feit dat dit nog geen verklaring geeft voor stijgende koersen in januari in landen waar deze fiscale regel niet geldt, lijkt dit effect toch ook strijdig met het fenomeen eindejaarsrally. Dit wordt dan weer goedgepraat door er op te wijzen dat beleggers inspelen op het januari-effect door al in december bepaalde aandelen te kopen.

Een tweede verklaring is het zogenaamde ‘window-dressing’ door institutionele partijen. Deze partijen worden beoordeeld op basis van hun posities in de portefeuille en de mate van risico die zij nemen. In hun jaarverslag willen zij een gunstig plaatje laten zien waardoor ze tegen het eind van december hun kleinere aandelen en speculatieve posities verkopen en de vrijgekomen gelden beleggen in grote, gerenommeerde ondernemingen waarmee zij hun portefeuille opleuken voor de participanten. In januari gebeurt precies het tegenovergestelde.

Daarnaast zien veel beleggers 1 januari als de dag waarop alle ellende op de Beurs van het vorige jaar volledig vergeten mag worden en alle mogelijkheden weer open staan, waardoor beleggers bereid zijn om meer risico te nemen. Dit optimisme kan uiteindelijk leiden tot koopdruk.

Ook kunnen overnames een rol spelen. Kleinere bedrijven worden nu eenmaal vaker overgenomen dan grotere ondernemingen. Dit fenomeen zien we nu ook op de beurs. Beleggers spelen in op mogelijke overnames van kleinere fondsen waardoor deze koersen relatief sterker stijgen.

Small caps vs. Large caps

Het januari-effect is eigenlijk vooral een smallcap-effect, wijst onderzoek door de Amerikaanse financiële professoren Eugene Fama en Ken French uit. De outperformance van smallcaps blijkt zelfs vooral een januari kwestie en het bekende small-firm-effect en het januari-effect gaan daarmee hand in hand.

Uit data van Fama en French blijkt dat smallcaps, met een marktkapitalisatie kleiner dan 250 miljoen dollar, het sinds 1926 in de januari maanden gemiddeld 7 procent beter hebben gedaan dan de grotere aandelen terwijl ze in de overige 11 maanden in het geheel niet outperformen. Tussen 1926 - 2008 heeft de Russell 2000 Index het in 69 van de 81 januari maanden beter gedaan dan de Dow Jones index. In de 14 jaar tussen 1994 - 2009 hebben smallcaps maar 6 keer een outperformance neergezet wat aangeeft dat het spelen van een mogelijk seizoenspatroon geen enkele winstgarantie biedt.

Wat dichter bij huis blijkt de Nederlandse smallcap-index AScX het over de jaren 2006-2010 in de maand januari inderdaad beter te doen dan de AEX-index. Deze outperformance blijft echter lang niet altijd beperkt tot de maand januari.

Kijkend naar de AEX-Index blijkt dat vanaf 1984 de rendementen in januari gemiddeld genomen positief zijn. Vergeleken met de andere maanden van het jaar is het rendement middelmatig te noemen. Opvallend is echter dat het rendement in december met 3 procent ver boven het gemiddelde maandrendement uitkomt. Waar dus geen bewijs kan worden geleverd voor het januari-effect, lijkt er bij large caps een sterk decembereffect te bestaan.

'As January goes, so goes the year'

Kijkend naar de stelling ‘as januari goes, so goes the year’ blijkt dat in maar liefst 24 van de 27 jaren sinds 1984 de eerste vijf handelsdagen van januari een perfecte voorspeller zijn voor een positief of negatief rendement op de AEX in het jaar. Voor 2011 lijkt dit beursgezegde zijn naam echter geen eer aan te gaan doen aangezien er gedurende de eerste vijf handelsdagen van dit jaar een positief rendement van 0,53 procent werd gerealiseerd terwijl de index het jaar met een stevig verlies lijkt te gaan afsluiten. Toch is het jaar nog niet voorbij zult u net als wij denken, maar dan zal er wel op korte termijn een historisch sterke eindejaarsrally moeten komen.

Een logische verklaring voor dit fenomeen ontbreekt. Maar met een op basis van historische data berekende kans van 88 procent is het zeker de moeite waard om de eerste vijf handelsdagen van 2012 zeer scherp in de gaten te houden.

Kandidaten

Zoals hierboven vermeld biedt het spelen van het januari-effect geen garantie voor een positief resultaat. Desondanks heeft Beursgenoten voor u een vijftal aandelen geselecteerd, waarvan we verwachten dat ze het gedurende de eerste paar weken van 2012 beter zouden kunnen doen dan de markt. Hierbij hebben we naast fundamentele redenen eventueel ook rekening gehouden met het koersverloop in 2011 en verkoopdruk in december als gevolg van het opschonen van portefeuilles door professionele beleggers:

1. Advanced Metallurgical Group (AMG)
2. BAM
3. Ten Cate
4. Unit 4
5. USG People